PNV J19450648+1822422 = nova Sagittae 2026
De NMW-TexasTech survey heeft op 25,1278 augustus 2026 een nova van magnitude 9,0 (ongefilterd) ontdekt in het sterrenbeeld Pijl. De Survey bestaat uit twee identieke Rokinon f=135-mm, f/2,2 telelenzen voorzien van QHY600PH-M CMOS camera’s). De nova staat op de volgende positie:
R.K.: 19h 45m 06,48s (2000,0)
Decl: +18° 22’ 42,2” (2000,0)
Op 24,1255 augustus was op deze positie nog niks te zien (grensmagnitude 14,0). Ondertussen is de nova verhelderd tot magnitude 7,1V en het maximum lijkt nog niet bereikt.
Er is een mogelijke voorloper van nova Sge 2026 gevonden. Het betreft de veranderlijke ster Gaia DR3 1824166210904571136 die varieert tussen magnitude 19,34 en 20,79 (G-band).
Inmiddels is de nova-classificatie ook spectroscopisch bevestigd. Kenta Taguchi en Akira Arai hebben op 25,431 augustus een spectrum van deze ster opgenomen. Daarvoor gebruikten ze de KOOLS-IFU spectrograaf op de Seimei telescope op Okayama Observatory van Kyoto University, Japan. Het spectrum vertoont Halfa, Hbeta en mogelijk He I lijnen met P Cygni profielen, die op uitstroomsnelheden tot 1500 km/s wijzen. Daarnaast toont het spectrum ook veel absorptielijnen, hetgeen zeer ongebruikelijk is.
Omdat het vanavond op verschillende plaatsen in Nederland helder lijkt te worden, kun je proberen deze heldere nova waar te nemen. Het sterrenbeeld Pijl staat deze tijd van het jaar gunstig aan de hemel.
Helaas is de AAVSO sequentie van deze ster niet bruikbaar: De helderste ster is van magnitude 7,7V en de kleuren (B-V) van de vergelijkingssterren lopen nogal uiteen. Hopelijk komt er snel een betere sequentie en kaart.
Bronnen:
ATel #18008, Spectroscopic Observation of PNV J19450648+1822422: Likely a Classical Nova?, Kenta Taguchi en Akira Arai, 25 augustus 2026
ATel #18009, Discovery and follow up observations of the likely Galactic Nova NMW-TTU-26bp (PNV J19450648+1822422), Katie Barnhart et. al, 25 augustus 2026
nova Tauri 2026 = V1452 Tau
De NMW-TexasTech survey, bestaande uit twee Rokinon 135-mm telelenzen voorzien van QHY600PH-M CMOS camera’s, heeft op 6,4109 augustus 2026 een nova van magnitude 11,2 (ongefilterd) in sterrenbeeld Stier ontdekt. De nova staat op de volgende positie:
R.K.: 5h 21m 7,63s (2000,0)
Decl: +23° 38’ 20,0” (2000,0)
Het eerste maximum van magnitude 8,8V werd op 12 augustus bereikt. Daarna nam de helderheid van V1452 Tau iets af om rond 22 augustus opnieuw bij magnitude 8,8V te pieken. Nu neemt de nova snel in helderheid af en is het een object van de elfde grootte.
Op de locatie van V1452 Tau is in PanSTARRS een mogelijke voorloper te zien, maar deze is niet opgenomen in de PanSTARRS catalogus omdat deze te zwak is (ongeveer een helderheid van magnitude 22). Dit suggereert een amplitude van (minimaal) 11 magnitudes. Tezamen met de rode kleur wijst dit op een mogelijke galactische nova.
Op 8,125 augustus is met de 0,84-m Varese telescoop voorzien van de Multi-Mode spectrograaf een lage resolutie spectrum van V1452 Tau opgenomen. Het spectrum wordt gedomineerd door Balmer, O I en Fe II emissie. De spectraallijnen wijzen op een uitstootsnelheden van het materiaal tussen de 440 en 800 km/s. Het spectrum wijst op een Fe II-type nova. Op het gladde continuüm zijn zwakke interstellaire absorptielijnen te zien. Dit wijst op een beperkte interstellaire verroding van het licht. De Fe II-nova classificatie van de groep van U. Munari is op 10,2265 augustus bevestigd door het spectrum dat is opgenomen met de SPRAT spectrograaf op de 2-m Liverpool telescoop.
De interstellaire extinctie in de richting van de nova bedraagt E(B-V) = 0,70 ± 0,05.
Bronnen:
ATel #17947, Photometric follow up observations of the possible Galactic Nova in Taurus TCP J05210763+2338194, Elias Aydi et al., 7 augustus 2026
ATel #17950, Spectroscopic classification and BVRI photometry of TCP J05210763+2338194 as a FeII-type nova, U. Munari et al., 8 augustus 2026
ATel #17960, Liverpool Telescope spectroscopic observation of the Fe II-type nova TCP J05210763+2338194, Jingyuan Zhao et al., 12 augustus 2026
ATel #17970, Daily photometric and spectroscopic monitoring of Nova Tau 2026 (=TCP J05210763+2338194) through its passage at maximum brightness and early decline, U. Munari et al., 15 augustus 2026
ATel #17972, Optical spectro-photometric follow up of nova Tauri 2026 (TCP J05210763+2338194), Pragati Acharya et al., 15 augustus 2026
Veranderlijke Sterrendag der Lage Landen
Op zaterdag 20 juni 2026 wordt de volgende Veranderlijke Sterrendag der Lage Landen georganiseerd. Deze vindt plaats op Sterrenwacht Halley, Halleyweg 1 in Vinkel. Dit is het programma:
11:00 uur: Jaarvergadering WVS-KNVWS
12:00 uur: Ontvangst en lunch (zelf meebrengen)
12:25 uur: Openingswoord, Frans Nieuwenhout, voorzitter WVS-KNVWS
12:30 uur: Fotometrie met de SeeStar S50, Erwin van Ballegoij
13:00 uur: Highlights van 15 jaar ROAD, Josch Hambsch
13:30 uur: 20 jaar fotometrie met Universiteit Antwerpen, Tom Alderweireldt
14:00 uur: Het Marvel Project op La Palma, Pieter Vuylsteke
14:30 uur: Het Zeiss Coudé project op Sterrenwacht Halley, Yigal Herstein
15:15 uur: Pauze
15:45 uur: AstroImageJ Demo, Tom Alderweireldt
16:00 uur: Sterrensymfonie: hoe asteroseismologie de binnenkant van sterren ontrafelt, Jelle Vandersnickt (KU Leuven)
Beschrijving van de voordracht Sterrensymfonie: In de voorbije decennia is onze kennis over hoe sterren leven met rasse schreden vooruitgegaan dankzij ruimtetelescopen zoals CoRoT, Kepler en TESS. De sleutel tot dit succes is de asteroseismologie: het bestuderen van sterpulsaties om de interne structuur te ontrafelen. Net zoals seismologen de aarde verkennen met aardbevingen, gebruiken astronomen de natuurlijke trillingen van sterren om door de ondoorzichtige buitenlagen heen te kijken.
De pulsaties onthullen eigenschappen zoals massa, straal en leeftijd van een ster, maar geven ook een unieke blik op de interne rotatie van sterren. De voorbije jaren leverden ze zelfs de eerste succesvolle detecties van magnetische velden diep in sterren op. In deze voordracht bekijken we hoe asteroseismologie is uitgegroeid tot één van de krachtigste technieken van de moderne sterrenkunde en wat dit betekent voor ons begrip van sterren.
Nova in sterrenbeeld Arend
Op 1 juli 2026 hebben M. Ning en H. Lin een nieuw object ontdekt in het sterrenbeeld Arend (Aquila). Het object heeft verschillende voorlopige aanduidingen gekregen: ZTF26abemjfk, AT 2026rdg en DCAP 238. Bij de ontdekking bedroegen de magnitudes 14,45 in de g-band en 12,53 in de r-band.
K. Sokolovsky bevestigde de ontdekking met zijn opname van 1,836 juli, waarbij het object een magnitude van 11,77 (ongefilterd) had. Vervolgens rapporteerde K. Yoshimoto op 2,653 juli de volgende fotometrische waarnemingen van AT 2026rdg: B = 13,33, V = 11,26 en I = 9,66. De positie van het object is:
-
Rechte Klimming: 19h 14m 31,37s (J2000.0)
-
Declinatie: +12° 03' 53,6" (J2000.0)
Het dichtstbijzijnde object bevindt zich op 2,7" van AT 2026rdg. Dit is een ster uit de Gaia DR3-catalogus met BP = 21,38 en RP = 17,44 (J = 14,05 in 2MASS; r = 20,39 in Pan-STARRS1). Het is echter nog niet zeker of dit object de voorloper (progenitor) van AT 2026rdg is.
Het team van U. Munari nam op 2,865 juli een spectrum met lage resolutie op, gebruikmakend van de 0,84-meter Varese-telescoop (voorzien van de Mark III Multi-Mode Spectrograaf). In het spectrum zijn brede Balmer-emissielijnen zichtbaar met een uitstootsnelheid van 1100 km/s, evenals Fe II-emissielijnen. Het spectrum komt overeen met dat van een FeII-type nova nabij het maximum. Daarnaast zijn er sterke diffuse interstellaire banden (DIBs) zichtbaar, naast interstellaire NaI- en KI-lijnen. De zichtlijn naar de nova vertoont een sterke interstellaire verroding, met een E(B-V) van mogelijk 2 magnitudes. Op 2,90 juli verrichtte het team van Munari aanvullende BVRI-fotometrie: B = 13,60, V = 11,24, R = 9,73 en I = 8,25. De kleurindex B-V bedraagt 2,36, wat de sterke interstellaire verroding bevestigt.
Deze bevindingen zijn gestaafd door Yusuke Tampo en S. Basa. Yusuke Tampo nam op 2,85 juli met de 1-meter Lesedi-telescoop (South African Astronomical Observatory) een spectrum van AT 2026rdg op. Het team van S. Basa legde op 2,99863 juli een spectrum vast met de Mistral-spectrograaf op de 1,93-meter telescoop van het Observatoire de Haute-Provence. Beiden namen dezelfde spectrale kenmerken en uitstootsnelheden waar als het team van Munari.
De nova staat gunstig aan de hemel voor Nederlandse waarnemers. Doe gerust een waarnemingspoging tijdens de volgende heldere nacht. Gebruik hiervoor het bijgevoegde opzoekkaartje met vergelijkingssterren, waarvoor onze dank uitgaat naar Reinder Bouma.
Bronnen:
ATel #17867, Spectroscopy and photometry of AT 2026rdg, a highly reddened FeII-type nova, U. Munari at al., 2 juli 2026
ATel #17868, Spectroscopic Classification of AT 2026rdg=ZTF26abemjfk as a Classical Nova, Yusuke Tampo, 2 juli 2026
ATel #17871, AT2026rdg is a heavily reddened Nova in its early phase, S. Basa et al., 3 juli 2026
nova Vulpeculae 2024 = V615 Vul
De New Milky Way (NMW) survey heeft op 29,832 juli 2024 een nova ontdekt in het sterrenbeeld Vosje. Voor de ontdekking werd gebruik gemaakt van een 135mm f/2,0 telelens op een ST-8300M CCD-camera. Bij de ontdekking had de nova een helderheid van magnitude 11,2 (ongefilterd). V615 Vul was op 29,513 juli nog niet te zien op opnamen van T. Kojima (grensmagnitude 14,0), hetgeen wijst op een snelle helderheidstoename.
De nova bereikte rond 31,0 juli zijn maximale helderheid van magnitude 9,6V.
De nova staat op de volgende positie:
R.K.: 19h 43m 07,50s (2000,0)
Decl: +21° 00’ 21,4” (2000,0)
Daarmee staat de nova gunstig aan de hemel voor Nederlandse waarnemers.
De Japanner Kenta Taguchi heeft op 30,47 juli een spectrum opgenomen met de fiber-fed integral field spectrograph op de 3,8m Seimei telescoop op Okayama Sterrenwacht van de Universiteit van Kyoto. Uit het spectrum volgt dat op dat moment materiaal werd uitgestoten met een snelheid van 1900 km/s. Verder volgt uit het spectrum dat de nova door intergalactisch stof sterk is verrood. De Italianen Paolo Valisa en Ulisse Munari hebben op 30,869 juli een spectrum opgenomen met de 0,84-m Varese telescoop. Hun spectrum bevestigd de bevindingen van Kenta Tagischi.
De Swift satelliet heeft op 30,87 juli V615 Vul geobserveerd. Er werd geen röntgenbron op de positie van de nova gedetecteerd. V615 Vul is wel vastgelegd op Swift/UVOT opnamen, als een object van magnitude 15,07±0,02 (UVW2-band).
Bronnen:
Alert Notice 867, Nova in Vulpecula: V615 Vul ( = N Vul 2024 = PNV J19430751 +2100204), 2 augustus 2024
ATel #16743, Spectroscopic Classification of PNV J19430751+2100204 as a Nova Outburst, Kenta Taguchi, 30 juli 2024
ATel #16746, High resolution spectroscopic observations of PNV J19430751 +2100204 (Nova Vul 2024), Paolo Valisa en Ulisse Munari, 31 juli 2024
ATel #16751, Swift observation of Nova Vulpeculae 2024 (V615 Vul) at optical peak, Kirill Sokolovsky et al., 6 augustus 2024
